بخش زبانی «قاموس کبیر افغانستان» که شامل لغتنامه های «مجمع اللغات» (مجموع لغاتی تحریری و مکالموی زبان دری و پشتو)، «عبدالله افغانی نویس» (اصطلاحات عامیانۀ مردم افغانستان) و بالاخره مجموعۀ از مترادفات و ترجمۀ لغات و کلمات فارسی ایران به دری افغانستان است. این بخش علاوه بر لغتنامه های مشمول گنجایش پذیرفتن لغتنامه های دیگری را هم دارد. شما هموطنان عزیز میتوانید در صورت لزوم دید و امکانات دست داشته پیشنهاد تان را با ما از طریق دریچۀ «تماس با ما» درمیان بگذارد.


بخش زبانی (لسان های دری و پښتو)

شاعر، لیکوال او ورځپاڼه لیکونکی استاد مسعود فاراني د ۱۹۴۷ کال د مارچ پر یو ویشتمه (۲۱) په کابل کې زیږیدلی دی. استاد مسعود فاراني په ۱۹۶۵ کال کې د ښونځي له پای ته رسولو سره سم په کار پیل وکړ. شپږ کاله یې د امیر عبدالرحمن خان په نوي پرانستل شوي ښونځي کې د ښونکي په ټوګه دنده تر سره کړه، له هغه وروسته جرمني ته لاړ او د افغان، ترک او هندي روڼ اندو له کړیو سره همکلامه او همغږی شو. ښاغلی مسعود فاراني په جرمني کې د افغان محصلینو د لومړنۍ اتحادیې له بنسټ ایښودونکو څخه دی، له همدې کبله د ۱۹۷۱ میلادي کال څخه بیا تر ۱۹۷۴ پورې په جرمني کې استوګن شوی دی، خو د ۱۹۷۴ کال په پای کې بیرته وطن ته ستون شو. څه موده یې د «انیس» ورځپاڼې او «ژوندون» مجله کې د اجیر کارکونکي په توګه دنده تر سره کړې، څلور کاله د «میرمن» مجلې د مهتمم په توګه پاتې شوی دی، خو وروسته یې بیا له «طفل و مادر» نومې مجلې سره رسمي کار پیل کړ. اوس د «افغان جرمن آنلاین» د ویبپاڼې فعال غړی دی او د «قاموس کبیر» په ژبنۍ برخه کې یو فعال مهتمم هم دی.

Hashemian

E-Mail-Adresse

داکتر سید خلیل الله هاشمیان متولدۀ سال 1306 هـ، ش در شهر قلات با تحصیلات ثانوی در لیسه استقلال کابل. یک دوره مأموریت حدود ده سال در وزارت أمورخارجه از سال 1325 تا 1334 و سه سال اخیر آن از 1950 تا 1953 سکرتر دوم و قونسل در سفارت کبری افغانستان در لندن، مأموریت در وزارتخارجه در اثر ازدواج با خانم انگلیس خاتمه یافت و از سال 1954 تا 1960 به مشاغل آزاد، به شمول تجارت، مصروف بود. - ترجمانی با سه پروفیسر امریکایی که در پوهنځی تعلیم و تربیه.ترجمۀ یک کتاب حدود 250 صفحه به عنوان (سیر تمدن در مسیر تاریخ)، ترجمۀ متن کامل پلان پنجسالۀ اول به زبان انگلیسی که چاپ و نشر نشده، دریافت بورس تحصیلی در امریکا در ماه جولای 1970 و برنده شدن امتحان کانکور در بین هفت کاندید دو لیسانسه از پوهنتون کابل و پنج لیسانسه از وزارت معارف، در ماه جنوری 1971 در پوهنتون دولتی اندیانا درایالت اندیانا در شرق امریکا شامل فاکولتۀ زبانشناسی، دورۀ ماستری در مدت دو سال با دریافت دیپلوم (ماستر آف ساینس)، اما وی علاوه بر 36 کریدت دورۀ ماستری، تا ماه می 1973 در دو رشتۀ علم زبانشناسی 14 کریدت اضافی گرفت و هم امتحان شمول در دورۀ داکتری را موفقانه گذشتاند، دررشته های زبانشناسی دماغی و سیکالوجی هر کدام دو سمستر و در رشتۀ زبانشناسی روانی سه سمستر گرفته بود، زیرا رسالۀ ( تیزس) داکتری وی در رشته زبانشناسی روانی به حیث یک تحقق مشاهداتی تکمیل گردید. در ماه مارچ 1980 از کابل فرار و از طریق جرمنی در سال 1982 به امریکا مهاجر شد. رساله (تیزس) داکتری وی را که در رشتۀ (زبانشناسی روانی) تکمیل شده، هفت پروفیسر زبانشناسی امضاء کرده که هر کدام تا سال 1977 حد اقل بیست کتاب طبع شده داشت، و اینها هر کدام در یک مرحلۀ تحقیق او را رهنمائی میکرد، مدت پنجسال در دو کالج در کلیفورنیا تدریس کرد، و بعد از آن از سال 1988 تا سال 2014 مؤسس و مدیر مسؤول مجلۀ (آئینه افغانستان) بود، در کابل در دورۀ تدریس در پوهنځی ادبیات دو اثر نوشته بود. به نام ( تخنیک های ترجمه در 54 صفحه، ریشه و پیوند زبان دری در 65 صفحه). در امریکا علاوه بر80 مقاله در موضوعات مختلف زبانشناسی که در مجلۀ (آئینه افغانستان) نشر شده، دو اثر ذیل نیز به مصرف شخص خودش طبع و توزیع شده است:
اول – "زندگی امیر دوست محمد خان امیر کابل" معروف به تاریخ موهن لال کشمیری، ترجمه از زبان انگلیسی به زبان دری، در دو جلد،
دوم – "تحقیقی پیرامون سوابق تاریخی و موقف حقوقی قرارداد و خط دیورند" در 160 صفحه، تاریخ طبع 2011، هردو 500 نسخه، چاپ در کلیفورنیا –امریکا. داکتر هاشمیان به زبانهای دری پشتو انگلیسی و فرانسوی بلدیت دارد.

نصیبه اکرم حیدري د ۱۳۳۲ هـ ش کال د مرغومي(جدي) په شپاړسمه په کابل ښار کې زیږیدلې ده. په کابل ښار کې د رابعې بلخي لیسې له پای ته رسولو وروسته د کابل پوهنتون د وخت د ادبیاتو پوهنځي د ژورنالیزم د څانګې له پای ته رسولو وروسته یې، په علمي کادر کې د شاملیدو په هیله، د کابل پوهنتون په نشراتو کې په کار پیل وکړ. وروسته بیا لومړی د بهرنیو چارو وزارت په فرهنګي دفتر او بیا د بهرنیو چارو د وزیر د سکرتر په ټوګه و ټاکل شوه. په ۱۹۷۴ میلادي کال کې له یوه تحصیلي بورس نه په استفادې سره د ژبې او سکرتریت په څانګه کې آسترالیا هیواد ته لاړه. هیواد ته له راتګ یو کال وروسته د وطن پریښودلو ته اړ شوه اوبیرته استالیا ته لاړه. په ۲۰۰۹ کال کې د پښتو او دري ژبو د ژباړې جواز نامه تر لاسه کړه، په ۲۰۱۲ کال کې یې د ټولنیزو خدمتونو دیپلوم تر لاسه کړ، او په ۲۰۱۳ کال کې د ټولنیزو خدمتونو د هم آهنګۍ دیپلوم تر لاسه کړ. استرالیا ته له رسیدو سره سم یې نه ویشت (۲۹) کاله د استرالیا د آی سي نیلسون په موسسه کې لومړی د عایداتو د مدیر او بیا تر اوسه پورې د نړیوال استقرار په موسسه (اس بي اس) کې د بشري خدمتونو د کواردنتور په توګه کار کوي. له خپل کاري وخت نه اضافه کارونه هم تر سره کړي دي چې مهم یې دا دي: د استرالیا په ملي رادیو کې یې د دولس کالونو له پاره یې د دري او پښتو پروګرامونو د بردکاستنګ د ژورنالست په توګه کار کړی دی. له ۱۹۹۲ کال نه تر اوسه پورې د اونۍ د پیښو ژباړنه او د استرالیا په ملي تلویزیون کې د مستندو فلمونو د لمنلیکونو ژباړنه پاتې شوې ده. د دې له لوري دوو زباړل شوو مستندو فلمونو نړیوالې جایزې هم ګټلې دي. د نصیبه اکرم حیدري د خیریه کارونو په برخه کې باید و ویل شي چې آغلې نصیبه اکرم د استرالیا په هیواد کې د هیواد له پاره د د بشري خدمتونو له نسټ ایښودونکو څخه ده. د دغو خدمتونو په لړ کې دا توانیدلې ده چې خپلو درې سوه(۳۰۰) بې سر نوشته هیواد والو ته آسترالیا کې د قبلیدو زمینه برابره کړي. څوارلس کاله یې د ماین پاکۍ له یوې موسسې (Austcare) سره خدمت کړی دی. د بهسودو د ښونځي جوړول، د قلاه مرادبیگ و چاریکارو د کتابتونونو جوړول، د ماشومانو په روغتون او هرات پوهنتون کې د لنډ مهله پروژو سره کار، ده راز له سیلاو ځپلو سره مرسته یادولای شو. نصیبه اکرم حیدری شاعره او لیکواله هم ده. لیکنې یې په ژوندون، گلبرگ، نوا او د استرالیا په افغان خپرونو کې نشر شوې دي. یو اثر یې د "غروب غربت" تر سرلیک لاندې خپور شوی دی. نصیبه اکرم د ۲۰۰۵ او ۲۰۱۵ کلنو تر منځ د ټولنیزو خدمتنونو د پنځو جایزو په ګټلو سره د ښځو د رهبري مقام ته لوړه شوې ده.

Assef Bahand

E-Mail-Adresse

پوهندوی محمد آصف بهاند د ۱۹۵۷م کال د دسمبر په ۲۳مه نیټه د کابل د چهاردهي په شکرالله خان نومي کلي کې زیږیدلی دی. لومړنۍ زده کړې یې د کابل د علاوالدین په تجربوي ښوونځي کې کړي دي، بیا یې د کابل په محمود طرزي لیسه کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ، خو دولسم ټولګی یې د میدان د نرخ په لیسه کې پای ته ورساوه. د ۱۳۵۵ کال د حمل په میاشت کې یې د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو په پوهنځي کې لوړې زده کړې پیل کړې او په ۱۳۵۸ کال یې د لیسانس سند تر لاسه کړ. له فراغت نه وروسته د کابل د روښان په دارالمعلمین کې د ښوونکي په توګه ومنل شو. په ۱۳۶۰ کال په ژمي کې د کابل پوهنتون په ادبیاتو پوهنځي کې د استاد په ډول ومنل شو. په ۱۳۶۶ کال کې یې د استاد صدیق روهي په لارښوونې د ماسترۍ د تیزس دفاع وکړه. آصف بهاند له ۱۳۵۶ کال راهیسې شعر وايي، نوی شعر ډیر لیکي، کله، کله یوه نیمه غزله او قصیده هم لیکي. په لسګونو علمي تحقیقي آثار، مقالې او شعرونه یې په هیواد کې دننه او له هیواد څخه د باندې په معتبرو علمي مجلو او بریښنايي خپرونو کې نشر شوي دي. د هجري شمسي نیټې په شپیتمه لسیزه کې د څو کلونو له پاره د کابل پوهنتون د علمي مجلې (اجتماعي علوم) د مرستیالۍ دنده ورله غاړې وه. دغه راز د هجري شمسي نیټې په شپیتمه لسیزه کې د اوږدې مودې له پاره د رادیو افغانستان د روزنې ادارې د علمي پروګرام «موږاو اوریدونکي» لیکوال پاتې شوی دی. په لسګونو علمي او فرهنګي سمینارونو کې یې ګډون کړی، مقالې یې ورته لیکلي دي او په یادو سیمینارونو کې یې لوستي دي. پوهندوی آصف بهاند اوسمهال د ډنمارک په هیواد کې ژوند کوي او لکه پخوا په فرهنګي کارونو کې فعال دی، خپلو څیړنیزو او تخلیقي کارونو ته دوام ور کوي. اوس د «افغان جرمن آنلاین» د ویبپاڼې فعال غړی دی او د «قاموس کبیر» په ژبنۍ برخه کې د پښتو برخې یو فعال مهتمم هم دی.

Rahmat Arya

E-Mail-Adresse

رحمت آریا : د کابل په پغمان کې زېږېدلی دی. د حبیبې لیسې فارغ، د کابل پوهنتون د حقوقو او سیاسی علومو فارغ او د پوهنې په وزرات کې یې کار کړی دی. د کمونیستانو د واکمنۍ پر مهال د حفیظ الله امین، کارمل او نجیب په دورو کې سیاسی زندانی وو. په بهر کې یې په انتروپولوژۍ کې تخصصی زده کړې کړي دي.

Nasrin Barat

E-Mail-Adresse

خانم نسرین برات متولدۀ شهر کابل بوده تحصیلاتش را در فاکولتۀ تعلیم و تربیه در دیپارتمنت انگلیسی به اتمام رسانیده و منحیث آموزگار وظیفۀ مقدس معلمی را در مکتب زینب هوتکی برای مدتی انجام داد. بعد از وخامت اوضاع سیاسی در کشور مانند هزاران هموطنش راهی دیار غربت گردیده مقیم جرمنی شده و در این کشور رشتۀ نرسنگی را خوانده و فعلاً در یکی از پرستارخانه های کهن سالان ایفای وظیفه میکند. هم چنان یکی از همکاران فعال بخش نشراتی اخبار در پورتال افغان جرمن آنلاین میباشد. از سال 2015 به این طرف با «قاموس کبیر افغانستان» همکار بوده و یکی از مسؤولین بخش فارسی ایران به دری افغانستان میباشد.

Shaima Ghafury

E-Mail-Adresse

پوهندوی استاد شیما غفوری در ۱۳۳۷ هـ. ش (۱۹۵۸ ع) در شهر کابل چشم به جهان گشود. لیسۀ عالی رابعۀ بلخی کابل را با سپری نمودن امتحانات ارتقایی در سال ۱۳۵۴ هـ. ش (۱۹۷۵ع) به پایان رسانید. در همان سال از طریق امتحان کانکور پوهنتون در کتگوری عالی ترین نمرات به بورس تحصیلی در رشتۀ انجنیری زراعتی درکشور بلغاریا اعزام شد. بعد از اختتام دورۀ تحصیل تا درجۀ ماستری با دو مدال طلا و اخذ لقب ممتازترین فارغ التحصیل سال ۱۹۸۱ کلیه پوهنتون های بلغاریا، شامل کادر علمی پوهنزی زراعت پوهنتون کابل گردید و تا رتبه علمی پوهندوی رسید. در سال ۱۹۹۲ مجبور به ترک وطن شد و در کشور آلمان اقامت گزید. در آلمان در رشتۀ مشاورت در امور اجتماعی و رفع قرضداری تحصیلات خویش را تکمیل نموده و به حیث مشاور «امور اجتماعی و قرضداری» مصروف کار رسمی میباشد. وی در فعالیت های رضاکارانۀ غیر انتفاعی نیز مصروف و از سال ۱۹۹۴ به اینطرف سِمَت رئیسۀ انجمن غیر انتفاعی (مدد رسانی افغانی) را که به خصوص در راستای کمک به زنان و تعلیمات دختران در قریه جات دورافتادۀ کشور فعالیت دارد، عهده دار و همچنان عضو هیئت اجرائیه کانون هماهنگی زنان افغانستان میباشد. شیما غفوری در قسمت مساعدت و انتگراسیون خارجی ها در آلمان نیز فعالانه خدمت مینماید. وی بر اساس فعالیت های اجتماعی خویش در آلمان مفتخر به اخذ لقب (زن شجاع سال ۲۰۱۴ ع)، مدال عالی خدمت ریاست جمهوری فدرال آلمان در سال ۲۰۱۲ و نشان شهر ماربورگ ۲۰۱۳ نایل آمده است. علاوتاً در زمرۀ هفت زن خارجی دارای ظرفیت عالی در سال ۲۰۰۸ در ایالت هیسن آلمان شمرده شده و به تعدادی از تحسین نامه ها وتقدیر نامه ها به حیث فعال حقوق زن از جانب مؤسسات مختلف نایل گردیده است. پوهندوی غفوری نویسندۀ توانا و شاعر رسالتمند و زیبا کلام است که دارای یک مجموعۀ شعری به نام (آه نارسا) میباشد. در سپتمبر سال ۲۰۱۵ به صفت « استاد ادب دری» از جانب آئینۀ افغانستان با اخذ تروفی شناخته شد. علاوه بر سایر فعالیت ها شیما غفوری بعد از موج پناهجویان در آلمان از سال ۲۰۱۵ به این طرف به حیث «مدافع و منادی مهاجرین» در شهر ماربورگ تقرر یافته است که دفاع از حقوق پناهندگان، رسا ساختن صدای آنها و کمک های مشخص عملی در صدر امور کاری وی قرار دارد.